نشست تخصصی پسماند

بررسی سیستم های مدیریت پسماند در ایران و جهان

محمد علی عبدلی

استاد دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران

چکیده

سیستم مدیریت پسماند در کشورهای صنعتی در اواخر دهه 1930 با دفن پسماند در زمین شروع شد.در ابتدا نگرانی اصلی به پیدا کردن زمین دفن محدود می شد و به چگونگی آن کمتر اندیشیده می شد. دهه 1960 شروع تصویب قوانین مدیریت پسماند در کشورهای صنعتی است. از دهه 1970 چگونگی دفع پسماند مطرح و روش های جایگزین نیز به وجود آمدند. پسماند از دورریز به منبع تبدیل شد و بازیافت از ارکان اصلی این سیستمها گردید. در دهه 1990 موضوع کاهش از مبدا مطرح و در اثر آن نسل جدیدی از فن آوری به نام فن آوری پاک پا به عرصه وجود گذاشت. امروزه مفهوم مدیریت جامع زائدات در کشورهای صنعتی شکل گرفته و مدیریت پسماند به یک عزم ملی تبدیل شده است.

سیستم مدیریت پسماند شهری در کشور علیرغم پیشینه صد ساله هنوز یکی از بزرگترین چالش های مدنی و شهرنشینی در شهرها و روستاهای کشور می باشد. تا قبل از تصویب قانون مدیریت پسماند در سال 1383، اصولا شهرهای کشور توجهی به کلیت سیستم مدرن مدیریت پسماند نداشتند. حتی در کلانشهرهای کشور، سازمانهای بازیافت تشکیل شده بود که عمدتا بر تبدیل پسماند به کمپوست متمرکز بودند.بعد از تصویب قانون مدیریت پسماند و آیین نامه اجرایی آن به ترتیب در سالهای 1383و 1384،ایجاد سیستم مدیریت پسماند در شهرها مورد توجه شهرداریها قرار گرفت و سازمانهای بازیافت آن زمان به سازمان مدیریت پسماند تغییر نام دادند. امید می رفت که این جهت گیری منجر به نگرش سیستماتیک شهرداریها در حل معضل پسماند گردد و سیستم های مدرن مدیریت پسماند متناسب با شرایط جغرافیایی، ضروریات بازار،امکانات تکنوژیکی و اقتصادی و شرایط اجتماعی شهرها ایجاد گردند.

علیرغم گذشت 13 سال از تصویب قانون مدیریت پسماند در کشور، سیستم های مدیریت پسماند در شهرها کاملا شکل نگرفته و چالش های زیادی در استقرار آن ها وجود دارد. در این مقاله ضمن ارائه تاریخچه ای از سیستم های مدرن پسماند در کشورهای صنعتی و ایران، ویژگیهای سیستم مدیریت پسماند از ابعاد مختلف مورد بررسی قرار گرفته و چالش های سیستم مدیریت پسماند در کشور بیان خواهند شد. در انتها سیستم مدیریت پسماند کشور سوئد به عنوان نمونه مطرح خواهد گردید.

کلمات کلیدی:

سیستم مدیریت پسماند، استراتژی 3R،سلسله مراتب، ایران،جهان

بازدید: 521